Vier van de vijf zijn in Tanzania eenvoudig. De vijfde niet, en daarover gaat het grootste deel van deze pagina.
Hieronder staat per dier waar hij zit, wanneer je het beste gaat, en hoe groot je kans werkelijk is. Met de aantallen erbij, en met de plekken waar je hem niet moet gaan zoeken.
[Hier de inhoudsopgave met ankerlinks.]
Welke vijf, en waar de term vandaan komt
De Big Five zijn de olifant, de buffel, de leeuw, de luipaard en de neushoorn.
Het heeft niets met grootte te maken. Een luipaard is een stuk kleiner dan een giraffe, en de giraffe hoort er niet bij.
Het verhaal achter de term is dat jagers deze vijf de gevaarlijkste dieren vonden om op te jagen, omdat ze aanvallen in plaats van vluchten zodra ze gewond zijn. Dat verhaal wordt overal verteld en het is waarschijnlijk waar. Alleen is er geen eerste vindplaats voor te vinden, geen boek, geen auteur, geen jaartal. Wij schrijven het daarom op als overlevering. Op deze pagina stond het eerder als vaststaand feit, en dat hebben we nagekeken.
Wat wél te controleren is, is dat de Big Five op geld staat. In Zuid-Afrika en Kenia compleet, in Tanzania met drie van de vijf op de huidige serie: de leeuw op 2.000 shilling, de neushoorn op 5.000 en de olifant op 10.000.
Waar je ze ziet en hoe groot je kans is
Dier | Waar in Tanzania | Wanneer | Kans |
Olifant | Tarangire, Serengeti, Ruaha, Nyerere | Tarangire het sterkst in het droge seizoen, juni tot oktober | zeer groot |
Buffel | overal in de noordelijke parken, in grote kuddes | het hele jaar, in de krater altijd | zeer groot |
Leeuw | Serengeti en de kraterbodem | vroege ochtend en late middag | groot |
Luipaard | Seronera-vallei in de Serengeti, en Tarangire | schemering, overdag in een boom | vraagt geduld en geluk |
Neushoorn | kraterbodem, Moru in de Serengeti, Mkomazi | de laatste twee op afspraak en tegen betaling | klein, en meestal op afstand |
Die volgorde is de volgorde van je kans. De eerste drie zijn in het noorden van Tanzania bijna vanzelfsprekend, de luipaard vraagt geduld, en de neushoorn is een verhaal apart. Dat staat verderop en het is het langste stuk van deze pagina.
De olifant
Je ziet hem in Tarangire, de Serengeti, Ruaha en Nyerere. Tarangire is het sterkst in het droge seizoen, juni tot oktober, wanneer de kuddes op de rivier afkomen.
Tanzania telde in 2024 en 2025 66.714 olifanten, geteld vanuit de lucht. Dat is de derde populatie van Afrika, achter Botswana en Zimbabwe. Er hoort een tweede cijfer bij: in 2009 waren het er 109.051, in 2014 nog 43.330, en in 2005 ruim 134.000. Er is dus herstel sinds 2014, en het zijn er nog altijd minder dan de helft van twintig jaar geleden.
Op deze pagina stond eerder dat je ze gegarandeerd ziet. Bijna zeker is eerlijker, en het blijft goed nieuws.
Een olifant weegt bij de geboorte al meer dan honderd kilo en kan uitgroeien tot zesduizend kilo en bijna vier meter hoog. Onder aan zijn slurf zitten twee beweeglijke vingers waarmee hij bijna alles kan wat jij met tien vingers kunt. En die grote oren zijn geen toeval: hij raakt zijn warmte er voor een groot deel via kwijt.
De buffel
Overal in de noordelijke parken, in kuddes van honderden dieren, het hele jaar door. Op de kraterbodem staan ze altijd.
Tanzania telde er ongeveer 328.000, ook vanuit de lucht. Van de vijf is dit het dier waar je je het minst zorgen over hoeft te maken.
Een stier kan achthonderd kilo wegen en de hoorns van de grootste hebben een spanwijdte van meer dan een meter. Temmen is nooit gelukt, ook niet door kruising met andere runderen.
De buffel staat bekend als de gevaarlijkste van de vijf, en dat stond hier ook. Wij hebben daar voor Tanzania geen incidentcijfers voor kunnen vinden, van niemand. Het is jagersoverlevering, en we laten het staan als wat het is.
De leeuw
De Serengeti en de kraterbodem, in de vroege ochtend en de late middag. Overdag ligt hij in de schaduw en gebeurt er weinig.
Hier staat het cijfer waar Tanzania zich echt mee onderscheidt: 17.200 leeuwen, meer dan Zuid-Afrika, Botswana, Kenia en Zambia bij elkaar. Ongeveer 5.850 daarvan leven in het noordelijke circuit, de Serengeti en Ngorongoro. Dat verklaart waarom een leeuw hier vanzelfsprekend voelt en in andere landen niet.
Een ding erbij, want het is een verschil dat op deze pagina uitmaakt. Olifanten en buffels worden vanuit de lucht geteld, leeuwen niet. De 17.200 is een modelschatting. Waarschijnlijk in de goede orde van grootte, maar het is een schatting en geen telling.
De leeuw is de enige katachtige die in groepen leeft en jaagt. Hij rust bijna twintig uur per dag. Een troep is opgebouwd rond verwante vrouwtjes, die jagen en de jongen grootbrengen, terwijl de mannetjes de troep houden zolang ze dat kunnen. Rond hun derde jaar worden jonge mannetjes verjaagd, en dan beginnen ze aan de moeilijkste jaren van hun leven.
De luipaard
De Seronera-vallei in de Serengeti, en Tarangire. In de schemering, en overdag hoog in een boom, waar je hem alleen ziet als iemand weet waar hij moet kijken.
Dit is ook het dier met het slechtste cijfer. De 24.000 die je overal leest is een expertoordeel en geen meting. Wat er wél gemeten is, zijn dichtheden met cameravallen, en daar zit de nuance: dezelfde camerabeelden geven met de ene rekenmethode 7,3 tot 9,3 luipaarden per honderd vierkante kilometer, en met de andere ongeveer 3,3 tot 3,6. Een factor twee tot drie verschil, puur afhankelijk van hoe je rekent.
Gebied | Luipaarden per 100 km² |
Nyerere, sector Matambwe | 8,08 |
Ruaha, toeristische kern | 6,81 |
Serengeti | 5,41 tot 5,72 |
Udzungwa | 4,22 |
Maasai Mara, Kenia | 1,90 |
De Serengeti is dus niet de dichtste luipaardpopulatie van Tanzania. Nyerere en Ruaha zitten hoger. En toch is de Serengeti de plek waar je er een ziet, omdat het landschap open is en de Seronera-vallei ze concentreert langs de rivier. Dat verschil tussen er zijn er veel en je ziet ze, is precies het soort onderscheid waar je een gids voor nodig hebt.
Een luipaard houdt een territorium van soms wel honderd vierkante kilometer bij en brengt een groot deel van zijn dag in bomen door. Hij jaagt in de avond, onder meer op gazellen en bavianen, en hij heeft weinig te vrezen behalve leeuwen, hyena's en grote bavianen.
De neushoorn, het verhaal apart
Eind 2024 telde Tanzania 268 zwarte neushoorns, verdeeld over zes locaties. Ter vergelijking: Kenia heeft er 1.059 en Zuid-Afrika 2.307. Van alle oostelijke zwarte neushoorns ter wereld leeft 17,9 procent in Tanzania en 72 procent in Kenia.
Dat cijfer komt uit het rapport van de neushoornspecialisten van de IUCN voor CITES, en het is het hardste getal op deze pagina. Olifanten worden vanuit de lucht geteld en leeuwen worden geschat, maar neushoorns worden per dier herkend. Daarom klopt 268 zo precies, en daarom is het ook zo laag.
Waarom de officiële cijfers uiteenlopen
Voor ongeveer hetzelfde jaar noemen Tanzaniaanse bronnen 263, 285, 302 en 322. De begrotingsrede noemt een stijging van 163 in 2021 naar 263 in 2025, terwijl de internationale telling voor eind 2021 op 212 uitkwam. De 302 omvat vermoedelijk de witte neushoorns die in maart 2025 aankwamen.
En er is een reden dat er geen uitsplitsing per park bestaat. Neushoornlocaties worden om veiligheidsredenen niet gepubliceerd. Elk aantal dat je ergens per krater of per park leest, is dus geraden. Daarom staat er op deze pagina geen getal voor de krater, en daarom vragen wij je ook om foto's van neushoorns zonder locatie te delen.
Waar je er werkelijk een ziet, en wat het kost
Plek | Wat het is | Toegang |
Kraterbodem Ngorongoro | vrij rondlopend, vaak op afstand | zit in de kosten van de krater |
Moru, Serengeti | special rhino viewing van TANAPA | tegen een extra tarief, boven op de parkkosten |
Mkomazi | omheind sanctuary | tegen een extra tarief, per persoon per uur |
Nyerere | aanwezig | zelden gezien, niet te plannen |
De tarieven wijzigen per seizoen, dus we zetten ze hier niet neer. Wil je het inplannen, vraag er dan naar, dan geven we het bedrag dat op dat moment geldt.
Dat verandert de vraag. Er bestaat een geplande manier om een neushoorn te zien, rustig en van dichtbij, tegen een extra tarief. Dat is iets anders dan een dag door de krater rijden in de hoop dat hij ergens staat, en het staat in het Nederlands nergens beschreven.
Is de neushoorn belangrijk voor je, zeg dat dan voordat we je route maken. Dan kijken we of Moru of Mkomazi erin past en wat dat betekent voor de rest van je dagen.
Waarom het bijzonder is als je er een ziet
In de jaren zestig herkende onderzoeker John Goddard in de Ngorongoro-krater 108 neushoorns individueel, stuk voor stuk. In 1993 waren er nog dertien over. Bij Moru in de Serengeti waren het er in 1995 nog drie.
Sinds die dieptepunten groeien beide populaties weer, de Serengeti met ongeveer dertien procent per jaar en Ngorongoro met ongeveer zes.
Dat is wat je moet weten vóórdat je er een ziet. Het dier ziet er niet anders uit als je die cijfers kent, maar jij kijkt anders.
En het nieuws van 2025
In maart 2025 kwamen achttien zuidelijke witte neushoorns uit Zuid-Afrika aan in Ngorongoro, waarvan er zeventien zijn vrijgelaten. Tanzania had daarvoor geen witte neushoorns.
Het project heet assisted colonisation en het is niet onomstreden. De beheerder van het gebied waar de dieren vandaan komen zei zelf dat de Ngorongoro-krater geen deel uitmaakt van het historische verspreidingsgebied van de zuidelijke witte neushoorn.
Het ruimt ook een misverstand op dat je nog weleens hoort, namelijk dat een witte neushoorn niet zou meetellen voor de Big Five. Er is geen instantie die dat bepaalt.
Wat er per park werkelijk is
Gebied | Olifant | Buffel | Leeuw | Luipaard | Neushoorn |
Serengeti | ja | ja | ja | ja | alleen bij Moru |
Kraterbodem Ngorongoro | weinig, vooral stieren | ja | ja | zeldzaam | ja |
Tarangire | ja | ja | ja | ja | nee |
Lake Manyara | ja | ja | ja | zeldzaam | nee |
Arusha NP | weinig | ja | nee | zeldzaam | nee |
Ruaha | ja | ja | ja | ja | nee |
Nyerere | ja | ja | ja | ja | zelden gezien |
Mkomazi | ja | ja | zeldzaam | zeldzaam | alleen in het sanctuary |
Mikumi | ja | ja | ja | zeldzaam | nee |
Katavi | ja | ja | ja | ja | nee |
Twee regels uit die tabel zijn meteen bruikbaar als je je route maakt.
Arusha National Park heeft geen leeuwen en geen neushoorns, dus een Big Five-dagtrip vanuit Arusha bestaat niet, hoe hij ook wordt aangeboden.
En op de kraterbodem is de luipaard zeldzaam. Die zit vaker op de bosrijke kraterrand. Wie denkt de vijf in één kraterdag te doen, rekent zich rijk op twee dieren tegelijk.
Wat het afvinken kost
Er zit een keerzijde aan dier nummer vijf, en die zie je pas als je ernaar vraagt.
Gidsen vertellen over vijftig voertuigen rond één leeuwenwaarneming. Een gids zei over de Ngorongoro-krater dat hij er niet eens meer in gaat. Dat zijn verhalen van mensen die er staan en geen metingen, en ze wijzen wel allemaal dezelfde kant op.
Wat er gebeurt als dier nummer vijf het doel wordt, is dit. Je gids gaat af op het radioverkeer, hij rijdt met een klok in zijn hoofd, en je komt aan op een plek waar al twintig auto's staan. Wat je daarvoor inlevert is de tijd om ergens te blíjven. Een jacht die zich langzaam opbouwt, een moeder met jongen, een uur bij één dier.
Er is een uitspraak van een gids die het scherper zegt dan wij het kunnen. Als een safaribedrijf je de Big Five belooft, is dat een rode vlag.
Wij beloven ze dus niet. We zeggen wel zo precies mogelijk wat je waar kunt verwachten, en dat staat hierboven.
De andere lijstjes
In elke souvenirwinkel liggen varianten, en niet alle kloppen.
Lijst | Welke dieren | In Tanzania |
Little Five | olifantspitsmuis, mierenleeuw, neushoornkever, buffelwever, luipaardschildpad | alle vijf |
Ugly Five | hyena, gier, maraboe, knobbelzwijn, gnoe | alle vijf, en algemeen |
Shy Five | aardvarken, aardwolf, grootoorvos, bruine hyena, schubdier | vier van de vijf, de bruine hyena komt hier niet voor |
Big Seven | de Big Five plus witte haai en zuidkaper | niet hier, dat lijstje hoort bij één park aan de Zuid-Afrikaanse kust |
De Little Five is trouwens de leukste om aan kinderen mee te geven. Vier van de vijf lopen letterlijk tussen je voeten door zodra je bij de lunch uitstapt.
De Big Five zie je niet in één park en niet in twee dagen. Vier van de vijf zijn in Tanzania eenvoudig, en de vijfde is een keuze die je van tevoren maakt. Vertel ons wat je wilt zien, dan zeggen we eerlijk wat daarvoor nodig is en of het in jouw route past.
[Knop naar het contactformulier, en daaronder de regel naar /afspraak-plannen/.]
